İlk Yardım Bilgileri

İlk yardım; ani hastalık veya yaralanma durumunda kişinin hayatını korumak, sağlık durumunun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmesine destek olmak amacıyla, olay yerindeki imkânlarla yapılan hızlı ve etkili müdahalelerdir.

İlk yardım ile acil tedavi aynı değildir. Acil tedavi sağlık personeli tarafından tıbbi araç ve donanımla uygulanır; ilk yardım ise olay yerinde, mevcut imkânlarla ve eğitim kapsamında yapılan destekleyici müdahalelerdir.

İlk yardımın temel uygulamaları Koruma, Bildirme ve Kurtarma başlıkları altında toplanır. Ehliyet sınavında bu sıralama sıkça sorulur.

112 aranırken verilmesi gereken temel bilgiler

• Olayın açık adresi ve kolay bulunabilecek yakın bir konum.
• Olayın ne olduğu ve devam eden bir tehlike bulunup bulunmadığı.
• Hasta veya yaralı sayısı ve bilinen genel durumları.
• Arayan kişinin adı ve ulaşılabilecek telefon numarası.
• Çağrı görevlisi gerekli bilgileri aldığını söylemeden telefonu kapatmamak.

Olay yerine kontrolsüz biçimde girmek ikinci bir kazaya neden olabilir. Önce trafik akışı, elektrik, yangın, duman, yakıt sızıntısı, kesici cisimler ve benzeri riskler değerlendirilmelidir.

• Kendi güvenliğinizi sağlamadan müdahaleye başlamayın.
• Çevredeki kişileri tehlikeli bölgeden uzaklaştırın ve yeni kazaları önleyin.
• Hasta veya yaralıya sakin biçimde yaklaşın ve bilinç durumunu değerlendirin.
• Solunumla ilgili ciddi bir sorun varsa hemen 112'yi arayın ve yönlendirmeyi izleyin.
• Birden fazla yaralı varsa önceliği yaşamsal riski yüksek olanlara verin.

Kanamalarda amaç kan kaybını azaltmak, yaralıyı sakin tutmak ve sağlık yardımını hızla sağlamaktır. Mümkünse tek kullanımlık eldiven veya temiz bir koruyucu kullanılmalıdır.

• Yaranın üzerine temiz bir bezle doğrudan ve sürekli basınç uygulayın.
• Kanlanan ilk bezi kaldırmak yerine gerekirse üzerine yeni bez ekleyin.
• Yaralıyı sıcak tutun, sakinleştirin ve 112'nin yönlendirmesini izleyin.
• Yaraya saplanmış cismi çıkarmayın; çevresini destekleyerek sabitleyin.
• Ciddi kanama, uzuv kopması veya şok belirtilerinde acil yardım çağırın.

Kırık veya çıkık şüphesinde bölge zorlanmamalı, düzeltilmeye çalışılmamalı ve yaralı gereksiz yere hareket ettirilmemelidir.

• Yaralı bölgeyi bulunduğu pozisyonda destekleyin.
• Takı, saat veya sıkı eşyaları şişme başlamadan dikkatle çıkarın.
• Açık yara varsa temiz bir bezle kapatın; kemiği yerine itmeye çalışmayın.
• Omurga yaralanması şüphesinde kişiyi oynatmayın ve 112'yi arayın.
• Burkulmalarda bölgeyi dinlendirin ve doğrudan cilde temas etmeyen soğuk uygulama yapın.

Önce yanığa neden olan kaynakla teması güvenli biçimde kesin. Elektrik kaynaklı olaylarda enerji kesilmeden kişiye dokunmayın.

• Yanık bölgesini serin akan su altında soğutun.
• Deriye yapışmamış takı ve sıkı giysileri dikkatle çıkarın.
• Yanık üzerine diş macunu, yoğurt, yağ veya benzeri maddeler sürmeyin.
• Oluşan kabarcıkları patlatmayın ve yapışmış giysileri çekmeyin.
• Geniş, derin, kimyasal veya elektrik yanıklarında acil yardım çağırın.

Bayılma, nöbet, koma veya ani bilinç değişikliği ciddi bir durumun belirtisi olabilir. Çevre güvenliğini sağlayın, 112'yi arayın ve kişinin solunumunu izleyin.

• Kişiye yiyecek, içecek veya ilaç vermeyin.
• Nöbet geçiren kişiyi zorla tutmayın ve ağzına herhangi bir cisim koymayın.
• Baş çevresindeki tehlikeli cisimleri uzaklaştırın ve başı yumuşak bir şeyle koruyun.
• Solunumu olan bilinçsiz kişide, eğitim aldıysanız uygun kurtarma pozisyonunu kullanın.
• Solunum yoksa 112 çağrı görevlisinin temel yaşam desteği yönlendirmesini izleyin.

Kişi güçlü biçimde öksürebiliyor ve konuşabiliyorsa kısmi tıkanıklık olabilir; öksürmeye teşvik edilir ve durumu izlenir. Konuşamama, nefes alamama veya sessiz öksürük tam tıkanıklık belirtisi olabilir.

Tam tıkanıklıkta yaş ve duruma uygun uygulamalar farklıdır. Bu nedenle uygulamalı ilk yardım eğitimi almak önemlidir. Gerçek olayda hemen 112'yi arayın ve çağrı görevlisinin yönlendirmesini izleyin.

Yangın, patlama, trafik akışı veya benzeri yakın bir tehlike bulunmadıkça yaralı gelişigüzel taşınmamalıdır. Yanlış taşıma omurga ve iç organ yaralanmalarını ağırlaştırabilir.

• Öncelikle profesyonel sağlık ekibinin gelmesini bekleyin.
• Acil taşıma yalnızca bulunduğu yerde kalması daha büyük risk oluşturuyorsa düşünülmelidir.
• Baş, boyun ve gövde eksenini mümkün olduğunca koruyun.
• Rentek gibi özel manevraları yalnızca eğitim kapsamında ve zorunlu durumda uygulayın.